Is het een Makerspace of Hackerspace?

Passend bij de Makermovement zien we de afgelopen jaren, naast fab labs ook Makerspaces en Hackerspaces verschijnen. Het zijn allemaal fysieke werkplaatsen voor het maken, en leren maken van dingen. En in alle gevallen spelen community’s achter de werkplaatsen een belangrijke rol, dit kunnen zowel de lokale gebruikers van de werkplaats zijn als een grotere globale (digitale) community waar er onderling kennis en projecten worden gedeeld.

Makerspaces en hackerspaces hebben in essentie veel met elkaar gemeen. De begrippen worden dan ook regelmatig gebruikt om hetzelfde aan te duiden en op de Engelse Wikipedia zijn de begrippen ook op dezelfde pagina te vinden. Zowel Makerspaces als Hackerspaces zijn namelijk werkplaatsen die ruimte bieden voor makers om samen te komen; te maken, te hacken, te innoveren, te inspireren en om kennis te delen en van elkaar te leren.
Desalniettemin lijken de werkplaatsen in praktijk niet altijd een zelfde uitvoering te hebben en ook de ontstaansgeschiedenis van de begrippen is verschillend. Hoe zit dat nou?

Deze diashow vereist JavaScript.

Het concept van een hackerspace is ontstaan in Europa, met name in Duitsland, toen (computer)programmeurs een fysieke ruimte met elkaar gingen delen. Erkend als een van de eerste onafhankelijke hackerspaces is het Berlijnse c-base dat opende in 1995 en vandaag de dag nog steeds actief is; met zo’n 550 leden. Desondanks kreeg het begrip hackerspace pas een paar jaar later, rond 2007, zijn bekendheid toen Amerikaanse programmeurs, na een bezoek aan Duitsland, begonnen met het opzetten van hackerspaces in Amerika.

Ongeveer gelijkertijd, vanaf 2005, ontstond in Amerika het begrip Makerspace, toen het werd gepubliceerd in MAKE Magazine (al werd het pas later, in 2011, populairder toen MAKE magazine makerspace.com registreerde). De term makerspace werd gebruikt om een plek aan te wijzen die publiekelijk toegankelijk was voor het maken en designen van dingen. Er gaan speculaties dat de term makerspace een directe relatie heeft tot MAKE, maar omdat het begrip ‘maker’ al ouder is, is de term makerspace in feite een eigen leven gaan leiden dat groter is dan alleen het MAKE network. Wel biedt MAKE een platform aan makerspaces om via makerspaces.com met elkaar in contact te staan en kennis uit te wisselen.

Een mooi voorbeeld van een makerspace is de RDM Makerspace dat gebruik maakt van de machines op de campus op de momenten dat deze niet nodig zijn voor het onderwijs. Een leuk voorbeeld van makerspaces in het onderwijs is de Makersklas van het Grotiuscollege in Heerlen waarbij er, aansluitend op de Maker Movement, actief aan Maker Education wordt gedaan, iets wat natuurlijk feilloos aansluit op de 21st century skills.

Dat de begrippen makerspace en hackerspaces door elkaar worden gebruikt, zoals op Wikipedia, kan mogelijk ook te maken met het feit dat beide begrippen in een korte periode in Amerika bekend zijn geworden. Mogelijk is het dat het onderscheid tussen beide in Europa duidelijker te zien was omdat men al enkele jaren bekend was met Hackerspaces en pas later werd geïntroduceerd met het begrip Makerspaces.

Daarbij kan het verschil tussen beide spaces ook beïnvloed zijn door verschillende opvattingen van de term hacking of hacker.  De een zal het begrip ‘hacken’ gebruiken voor het vinden van toepassingen die niet door de maker van het originele product of middel zijn bedoeld, terwijl de ander het specifiek alleen gebruikt met betrekking tot computers en programmeren, al dan met een negatieve connotatie.
In praktijk lijkt de eerste opvatting van de term ‘hacken’ meer bij de uitvoering van Makerspaces te passen en de laatste opvatting meer bij Hackerspaces. Dit zie je bijvoorbeeld terug in de definities die hackerspaces aannemen om zichzelf de beschrijven.

Hackerspaces are community-operated physical places, where people share their interest in tinkering with technology, meet and work on their projects, and learn from each other.

De definitie van hackerspaces volgens hackerspaces.org

Zo definieert de Nederlandse website hackerspaces.nl een hackerspace als volgt: “Een hackerspace is een plek waar technisch en creatief gemotiveerde personen een gezamelijke werkplaats en ontmoetingsplek in hebben. Hoewel geen hackerspace hetzelfde is, vindt men in een van de vele Nederlandse hackerspaces vaak een electronica werkplaats, een klein-mechanische werkplaats, een netwerk- en computer hacklab, een keuken en ontspanningsruimte.” Een ander voorbeeld is het Amerikaanse Noisebridge dat zichzelf voorstelt als een hackerspace voor creatieve technische projecten en een non-profit educatie instelling.

Net als een fab lab maakt een hackerspace vaak onderdeel uit van een wereldwijd netwerk van hackerspaces en is kennisoverdracht een belangrijk onderdeel van de activiteiten. Daarbij is het wel goed om in het achterhoofd te houden dat er een verschil is in het netwerk. Een fab lab maakt namelijk per definitie deel uit van een netwerk met andere fab labs en MIT als overkoepelende organisatie. Hackerspaces kunnen daarentegen wel deel uitmaken van een globaal netwerk, maar er is geen sprake van een overkoepelende organisatie.
In het geval van makerspaces is het niet vanzelfsprekend dat de werkplaatsen deel uitmaken van een globale community, al is deze optie er wel via netwerken als makerspace.com van MAKE.

Concluderend, kunnen we dus wel zeggen dat een hackerspace en een makerspace behoorlijk veel op elkaar kunnen lijken. Toch lijkt een Makerspace vaker bedoeld te zijn voor alle makers, ongeacht je medium, materialen en vaardigheden, en lijkt een Hackerspace zich meer te specificeren en specialiseren op gebieden als elektronica, mechanica en computergestuurde middelen. Wellicht dat we een Hackerspace dan ook zouden kunnen zien als een meer technische gespecialiseerde versie van een Makerspace. Toch wil ik daarbij niet uitsluiten dat een werkplaats een combinatie kan zijn van een makerspace en een hackerspace (en misschien ook wel een fab lab…).

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *