Een Fab lab, wat is het?

Aansluitend op de Maker Movement zien we in het afgelopen decennium nieuwe concepten ontstaan. Over de hele wereld verschijnen er fab labs, makerspaces en hackerspaces. Allemaal zijn het werkplaatsen voor een ding: Maken! Maar wat zijn het nu eigenlijk en waar liggen de verschillen?

Laten we beginnen bij fab labs. Het concept van een fab lab, kort voor fabrication laboratory, is zo’n 10 jaar geleden ontstaan ontstaan onder leiding van The Center for Bits and Atoms van MIT. Een fab lab is een kleinschalige werkplaats dat de ruimte biedt voor (persoonlijke) digital modeling and fabrication met een breed scala aan computergestuurde tools. De gedachte is om de productietechnologieën, die voorheen alleen beschikbaar waren voor massaproductie te democratiseren voor het brede publiek. Een goed voorbeeld van een veelgebruikte technologie in fab labs is de 3D printer, waarbij het eindproduct eerst digitaal gemodelleerd wordt, waarna het door de printer wordt gefabriceerd. Naast 3D printers kan je ook andere machines aantreffen in een fab lab, zoals bijvoorbeeld een laser cutter, vinyl cutter, 3D scanners, microscopen en machines om printplaten te maken.

Fab Charter Mission Statement

In het Fab Charter manifest zijn de beginselen en waarden van een fab lab te lezen. Foto: de Waag Society

In definitie zijn fab labs een globaal netwerk van lokale labs die gelegenheid bieden voor innovatie door het verstrekken van toegang tot de gereedschappen die nodig zijn voor digital fabrication. Het netwerk maakt een belangrijk en onmisbaar onderdeel uit van een fab lab, en de meeste labs zijn dan ook voorzien van een scherm met webcam voor internationale conference calls en werkoverleggen met collega-labs.

Er kan vanuit meerdere perspectieven naar een fab lab worden gekeken. Een fab lab kan worden opgevat als een fysieke ruimte zijn met gereedschap  en machines voor digitale fabricage; een community van mensen die samenwerken en beschikken over gemeenschappelijke of overeenkomstige waarden of mogelijkheden; en als een knooppunt in een wereldwijd netwerk dat de balans zoekt tussen het compleet onafhankelijk zijn (en lokaal) en gecoördineerd worden (en globaal). Deze perspectieven zijn verschillend van aard maar zijn elk even belangrijk en kunnen dus niet alleen worden genomen.
De fablab-beweging is de afgelopen 10 jaar erg gegroeid, waarbij het  aantal nieuwe laboratoria elk anderhalf jaar is verdubbeld. Ook in Nederland zijn er al meer fab labs dan je wellicht zou denken! Een mooi voorbeeld is het Friese, en tevens mobiele, Frysklab, dat begin 2015 een MakerTour maakte langs andere fablabs en bibliotheken door heel Europa.

Typerend voor projecten die ontstaan binnen de fab labs zijn projecten die rusten op de gedachte om samen met andere labs over de hele wereld te werken een een (nieuw) gemeenschappelijk product. Men spreekt in zulke gevallen ook wel van open design of co-creation. Een voorbeeld hiervan is The Low Cost Prothesis dat is gestart met onder andere de Waag in Amsterdam, in dit geval werd er een goedkoper alternatief gevonden voor bestaande beenprotheses.

Naast fab labs zijn er ook werkplaatsen in andere vormen te zien. Zo zien we de afgelopen jaren steeds meer Makerspaces en Hackerspaces (of Hackerlabs) verschijnen. Deze werkplaatsen kunnen in uitvoering lijken op een fab lab, maar zijn in werkelijkheid toch echt iets anders. Daarover binnenkort meer op ons blog!

Bekijk ondertussen eens deze video over Fab labs:

 

Wil je meer weten over digitale fabricatie (en hoe dat er in de toekomst uit zou kunnen zien)? Bekijk dan ook deze animatie:

 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *